Hartworm

Hartwormen zijn de meest levensbedreigende hondenwormen omdat ze zich in het hart en de longslagaders van de hond vestigen waar zij een tekortschieten van de hartfunctie en uiteindelijk de dood veroorzaken. Volwassen wormen zijn 10 tot 30 cm lang en hebben een diameter van ongeveer 1 mm.

Hier worden twee soorten hartwormen besproken waarmee honden geïnfecteerd kunnen worden :
• Dirofilaria immitisen
• Angiostrongylus vasorum (Franse hartworm)

Verschillende onderdelen van Dirofilaria immitis zoals onder de microscoop zichtbaar. Uit: Dirofilaria immitis and D. repens in dog and cat an human infections, C. Genchi, L. Rinaldi, G. Cringoli.

 

1. Franse hartworm (Angiostrongylus vasorum)

Honden worden geïnfecteerd door het eten van (naakt)slakken die als tussengastheer fungeren.. De wormpjes zijn heel dun en hooguit 1 cm lang. Vossen zijn de natuurlijke gastheer voor deze infectie. Katten en mensen zijn niet gevoelig voor Franse hartworm.

De volwassen wormen (15 tot 25 mm lang) zitten in de rechter hartkamer en de grotere aders van het hart en longen. Deze wormen kunnen op z’n vroegst worden gevonden bij honden van enkele maanden oud. Door de plaats waar deze wormen zitten, kunnen er veel verschillende ziektebeelden optreden. De meeste verschijnselen treden pas op als er vrij veel wormen aanwezig zijn. Het is ook mogelijk dat een hond helemaal geen klachten vertoont.

Symptomen

  • Snel vermoeid geraken
  • Hoesten, wat chronisch kan verlopen
  • Moeite met ademhalen
  • Braken met buikpijn
  • Verstoppingen van de bloedvaten met name rondom de longen
  • Bloedingen in o.a. longen, slijmvliezen en ogen
  • Bloedarmoede
  • Neurologische verschijnselen
  • Rechter hartfalen met plots overlijden

Levenscyclus

De volwassen wormen leggen eieren die met de bloedstroom naar de longen worden vervoerd. De larven die uit de eieren komen, trekken de longen in, worden via de luchtpijp opgehoest en doorgeslikt. Vervolgens worden de larven met de voedselstroom meegevoerd door het maag-darmkanaal . Uiteindelijk komen ze samen met de ontlasting terecht in de omgeving. Daar moeten de larven een tussengastheer vinden om zich verder te ontwikkelen tot een infectieuze larve. Voor Angiostrongylus vasorum kunnen dat verschillende diersoorten zijn, maar meestal zijn het slakken (zowel naakt-als huisjesslakken). Slakken worden aangetrokken door hondenpoep en op die manier komen ze in contact met de door de hond uitgescheiden larven. Die larven penetreren de slak en ontwikkelen zich daar. De hond krijgt de worminfectie meestal door het opeten van een met larven besmette slak. Behalve de hond zijn ook vossen eindgastheer van deze worm.
Als een hond zo’n besmette slak opeet, trekt de larve via de darmwand het lichaam binnen om daarna via de lever en de bloedcirculatie uiteindelijk als volwassen worm terecht te komen in het hart en de longslagaders. Het duurt 5-9 weken voordat een opgenomen infectieuze larve volwassen is en eieren gaat leggen.

Preventie en diagnose

Men kan voorkomen dat de slakken in contact komen met hondenpoep door de ontlasting consequent op te ruimen.
Als uw hond enige tijd geleden in het buitenland is geweest of er zijn klinische klachten die kunnen wijzen op infectie met Franse hartworm, dan is het verstandig de ontlasting te laten onderzoeken met de Baermann methode.

2. Dirofilaria immitis

Een infectie met de hartworm Dirofilaria immitis wordt door muggen overgebracht. Deze hartworm komt in warme zuiderse Europese landen voor zoals Italië, Griekenland, Portugal, Roemenië, Spanje, etc. De wormen kunnen in het hondenlichaam meer dan 30 cm lang worden.
De kat in minder gevoelig voor een infectie dan de hond en een hartworminfectie bij de kat is moeilijker aan te tonen dan bij de hond. Katten die leven in een gebied waar de hartworm vaak voorkomt, raken wel geïnfecteerd maar de parasieten ontwikkelen zich vaak niet tot een volwassen vorm. Als dit toch gebeurt worden er vaak één of twee volwassen wormen van hetzelfde geslacht gevormd die geen larven voortbrengen. Wanner er wél larven zijn, blijven deze vaak maar enkele maanden aanwezig en de levensduur van de volwassen parasiet is relatief kort.

Bovenstaande foto toont een larve die 2 dagen na de infectie het speekselapparaat van de mug infecteerd. Uit: Dirofilaria immitis and D. repens in dog and cat an human infections, C. Genchi, L. Rinaldi, G. Cringoli.

 

Een microscopische opname waarbij we 4 lichaamsdelen zien waarin hartwormen zich ingekapseld hebben. A. niertubuli, B. longmacrofage, C. de huid (hypodermis) en D: een worm omgeven door immuuncellen. Uit: Dirofilaria immitis and D. repens in dog and cat an human infections, C. Genchi, L. Rinaldi, G. Cringoli.

 

Levenscyclus

  1. immitis wordt overgedragen door muggen. Geschikte klimatologische omstandigheden voor de mug zijn van belang voor de verspreiding van de hartworm.
    Klimaatsveranderingen van de laatste jaren tgv opwarming van de aarde, spelen een rol in het toenemen van hartwormen naar voorheen hartwormvrije gebieden. Daarnaast heeft ook het toenemen van transport van huisdieren een invloed op de verspreiding van de hartworm.

De volwassen hartwormen bevinden zich voornamelijk in de longslagaders. Na paring komen de microfillaria (Larve stadia 1) vrij in de bloedbaan. Wanneer muggen een bloedmaaltijd nemen zullen zij deze microfillaria mee opnemen. Na 2 delingen zal de L3 larve naar de monddelen van de mug migreren om bij een nieuwe maaltijd met speeksel geïnjecteerd te worden bij een nieuwe gastheer. In het onderhuids weefsel of spierweefsel kunnen de laatste vervellingen plaatsvinden. Deze L5 larven zullen de bloedvaten binnendringen om zo met het bloed mee te stromen naar de longen waar ze komen vast te zitten in de kleine longarteriën. Soms ontstaat er ook een trombus thv de bifurcatio van de aorta.
Eens in de longen worden de longen volwassen en gaan ze paren. Door de groei en reproductie geraken steeds grotere longbloedvaten vol met wormen.

Na paring geven de vrouwtje opnieuw microfillaria af aan de circulatie. Op deze manier kunnen weer nieuwe muggen besmet geraken.
Zeer interessant is dat we zien dat er een maximale hoeveelheid microfillaria in de perifere bloedvaten zitten tijdens de avond en in de zomer, HET moment waarbij er de meeste muggen aanwezig zijn. Wanneer een mug een besmette hond bijt, pikt hij bij deze de larven op en kan de besmetting zo doorgegeven worden aan andere honden.

Symptomen

De naam hartworm is eigenlijk verwarrend : de volwassen wormen bevinden zich voornamelijk in de longslagaders en ziekteverschijnselen zijn het gevolg van de aantasting van deze bloedvaten en het longparenchym. Pas bij ernstige infecties migreren de volwassen wormen naar de rechterzijde van het hart.

De symptomen zijn afhankelijk van de ernst en duur van de infectie. Vaak zijn de milde infecties asymptomatisch. Wanneer de jonge wormen zich vestigen in de longslagaders ontstaan letsels in de bloedvaten. Wanneer de immuniteit sterk reageert zullen de wormen toxines vrijstellen met ernstigere schade. Ten gevolge van de ontstekingsreactie in de bloedvaten ontstaat een wandverdikking. Wanneer deze reactie te ernstig is kan het bloed moeilijker door de bloedvaten stromen waardoor de bloeddruk verhoogt en het hart een grotere weerstand ondervindt.
De eerste symptomen bestaan uit af en toe hoesten en vermoeidheid. Na inspanningen kan de hoest chronisch worden en bemoeilijkt de ademhaling. Ook lusteloosheid, inspanningsintolerantie en bloedarmoede worden opgemerkt.

Bij massale infecties ontstaan pulmonaire hypertensie met rechter hartfalen als gevolg kunnen tot sterfte leiden.

Deze foto toont de rechter ventrikel en longslagader gevuld met verschillende longwormen. Secundair is een geïrriteerd en verdikte bloedvatwand zichtbaar. Uit: Dirofilaria immitis and D. repens in dog and cat an human infections, C. Genchi, L. Rinaldi, G. Cringoli.

 

Deze foto toont de rechter ventrikel en longslagader gevuld met verschillende longwormen. Secundair is een geïrriteerd en verdikte bloedvatwand zichtbaar. Uit: Dirofilaria immitis and D. repens in dog and cat an human infections, C. Genchi, L. Rinaldi, G. Cringoli.

De symptomen kunnen opgedeeld worden in 4 stadia.

De symptomen kunnen opgedeeld worden in 4 stadia

Download de PDF voor een gedetailleerde opdeling.

Stadium 1 : Asymptomatisch tot liche symptomen

Stadium 2: Matige symptomen

Stadium 3: Ernstige klachten met hartfalen

Stadium 4 : vena cana syndroom

Diagnose

Een bloedonderzoek is de meest betrouwbare manier om hartwormen te detecteren. Elisa-testen zijn zeer betrouwbaar maar pas laattijdig bruikbaar.
Zij testen op eiwitten die door de vrouwelijke wormen uitgescheiden worden, dit heeft het gevolg dat ze pas 5 maanden na de infectie gebruikt kunnen worden.

Op echografisch onderzoek wordt een vergroot hart gezien. Soms zijn de wormen zichtbaar als kleine parallel lopende lijntjes.

Hartechografie waarop de lijn een hartworm weergeeft. Deze zijn zichtbaar als parallelle lijnen in het hart rondzweven. Uit: Dirofilaria immitis and D. repens in dog and cat an human infections, C. Genchi, L. Rinaldi, G. Cringoli.

Ook radiografische veranderingen geassocieerd met rechter hartfalen zijn zichtbaar.

 

Radiografie van een 12 jaar oude hond met een hartworminfectie, op de beelden is een vergroting van de hartschaduw zichtbaar. Voornamelijk aan de rechter kant is de vergroting zichtbaar, daarnaast zijn er afwijkingen aan de longbloedvaten zichtbaar. De onderste foto toont een besmette hond van 3 jaar waarin enkel een vergroting van de craniale longslagader zichtbaar is. Uit: Dirofilaria immitis and D. repens in dog and cat an human infections, C. Genchi, L. Rinaldi, G. Cringoli.

Preventie

Preventie is veilig, gemakkelijk en doeltreffend

In risicogebieden is het aan te raden pups en kittens snel na de geboorte te behandelen.
Volwassen honden die nooit behandeld werden kunnen best eerst getest worden op een besmetting alvorens over te gaan met preventieve therapie. Indien ze positief getest worden zal er eerst een behandeling tegen volwassen wormen en microfilariae ingesteld moeten worden.

Preventieve middelen :

  • De ontwormingspreparaten van de milbemycinefamile (Milbemax®).
    Een maandelijkse therapie is noodzakelijk waarbij men start één maand na het muggenseizoen en eindigt één mand na het einde van de blootstelling.
    Vertrekt men naar landen waar de prevalentie van hartworm groot is dient men ook maandelijks een tablet te geven tot één maand na het einde van de vakantie.
  • Preventie van muggen is nodig daar zij de overdrager zijn van hartwormen. Hiervoor zijn pipetten die maandelijks herhaald moeten worden beschikbaar.

Behandeling van hartwormen

De behandeling van hartwormen is een langdurig proces en gaat niet zonder risico. Het nadeel is dat men niet zomaar een product kan geven waarbij alle wormen ineens streven. Als eerste kan massale sterfte van volwassen wormen een trombus veroorzaken die belangrijke bloedvaten kunnen doen verstoppen. Daarnaast scheiden stervende wormen toxines uit die kunnen leiden tot shock en sterfte.

Er wordt gebruik gemaakt van een combinatietherapie met immiticide® (melarsomine), heparine, doxycycline en prednisolone

  • Milde gevallen : Immiticide gedoseerd aan 2,5mg/kg per intramusculaire injectie, 2 x met 24 uur tussen.
  • Bij ernstige infecties wordt dezelfde dosis gegeven maar wachten we gemiddeld
    1 maand vooraleer de 2e injectie toe te dienen. Dan zal er wel een dubbele injectie gegeven worden met 24 uur tussen.
    Gedurende deze behandeling moeten honden 30-40 dagen strikt rustig gehouden worden.
    De meeste 7-10 dagen zijn het meest kritiek. Symptomen als koorts, hoest en bloedneuzen zijn de meest voorkomende.
  • Bij honden in vergevorderde stadia kunnen symptomen aanwezig zijn tgv de schade die er in het lichaam is opgetreden

Honden die behoren tot klasse 4 voor wat de symptomen betreft, zouden chirurgisch behandeld moeten worden. Op deze manier kunnen een groot deel van de wormen uit het hart verwijderd worden.

Fig. 5: Verspreiding van hartworminfecties bij honden in Europa tussen 2001 en 2011. Waarbij de rode zones de endemische gebieden weergeven en de roze zones de sporadische gevallen. Volgens de studie van Morchón et

 

gebitscontrole - sterilisatie/castratie - jaarlijkse inentingen ...

Pin It on Pinterest

Share This